Od momentu odkrycia koenzym Q10 stał się obiektem zainteresowania naukowców na całym świecie – poznano jego właściwości, działanie biologiczne i możliwość wykorzystania w wielu dziedzinach medycyny, co zostało opublikowane w licznych pracach naukowych, zarówno eksperymentalnych, jak i klinicznych.
Znane są trzy formy koenzymu zależne od stopnia utlenienia – ubichinon, który po przyłączeniu jednego elektronu i jednego protonu przechodzi w semichinon, a ten po przyłączeniu kolejnego elektronu i protonu przechodzi w całkowicie zredukowany ubichinol.
Koenzym Q10 pełni niezwykle istotną rolę w procesie wytwarzania energii, jako przenośnik elektronów w mitochondrialnym łańcuchu oddechowym – współpracuje w tym procesie z białkiem cytochromem c. Koenzym Q10 łączy oksydoreduktazę NAD-Q oraz kompleks cytochromów bc1, który następnie poprzez cytochrom c jest połączony z oksydazą cytochromową – tworzy się w ten sposób tzw. łańcuch oddechowy.
Elektrony z oksydoreduktazy NAD-Q są przenoszone do koenzymu Q10, który znajduje się w wewnętrznej błonie mitochondrialnej – jako przenośnik elektronów koenzym Q10 może przyjąć 2 elektrony i dwa jony protonowe H+ i przekształca się w ten sposób w całkowicie zredukowany ubichinol (CoQH2). Ubichinol następnie oddaje swoje dwa elektrony do kompleksu cytochromów bc1, z którego elektron odbiera cytochrom c i przekazuje go dalej do oksydazy cytochromowej, końcowego elementu łańcucha oddechowego.
Cząsteczki tlenu w wyniku tego procesu zostają zredukowane do wody (H20), po przyjęciu 4 elektronów na każdą cząsteczkę tlenu (O2).
Zmiana potencjału redoks w łańcuchu oddechowym, który obniża się od początku do końca łańcucha, powoduje znaczącą zmianę poziomu energii swobodnej – uwolniona energia tworzy gradient protonów H+, co prowadzi do ich wypompowywania poprzez wewnętrzną błonę mitochondrialną do przestrzeni międzybłonowej.
Łańcuch oddechowy można więc nazwać pompą protonową napędzaną przez transport elektronów.
Transport elektronów jest sprzężony z biosyntezą ATP – syntezę ATP generuje elektrochemiczny gradient protonowy, który jest sumą gradientu protonów H+ i potencjału błonowego wewnętrznej błony mitochondrialnej – a przeprowadza ten proces syntaza ATP, enzym znajdujący się na wewnętrznej błonie mitochondrialnej.
Znane są specyficzne inhibitory, które działają na przenośniki elektronów łańcucha oddechowego – na przykład tlenek węgla (CO) i cyjanek (CN–) blokują oksydazę cytochromową.
Koenzym Q10 wykazuje również silne działanie antyoksydacyje – jako przeciwutleniacz rozpuszczalny w tłuszczach, chroni przed atakiem wolnych rodników tlenowych błony komórkowe, szczególnie błony komórkowe mitochondriów oraz tkankę nerwową.
Wykazuje również działanie protekcyjne przed utlenianiem cholesterolu i chroni cząsteczki cholesterolu LDL przed konwersją w formę OXY-LDL, co ma istotne znaczenie w zapobieganiu miażdżycy tętnic.
Około 30 roku życia u człowieka zmniejsza się tempo biosyntezy koenzymu Q10 i jego poziom ulega stopniowemu obniżeniu – w 40 roku życia niedobór koenzymu Q10 w komórkach mięśnia sercowego wynosi już około 25% i pogłębia się z każdą dekadą. W wieku 75 lat poziom koenzymu Q10 w sercu wynosi zaledwie połowę optymalnego poziomu osiąganego w okresie młodości.
Niedobór koenzymu Q10 może wynikać również z nieprawidłowej diety – brak odpowiedniej ilości aminokwasów (fenyloalanina, tyrozyna), kwasów tłuszczowych oraz witamin (B2, B6, B12, kwas foliowy) i minerałów (magnez, wapń, fluor). Warto wiedzieć, że niektóre leki hamują działanie reduktazy HMG-CoA, kluczowego enzymu w procesie biosyntezy ubichinonu.
Koenzym Q10 był pierwszym produktem firmy Calivita®, wtedy jeszcze California Fitness, który zaczęłam systematycznie przyjmować. dr n. med. Danuta Broniarczyk-Pawłowska
źródło:www.calivita.com.pl
